Bazı insanlar vardır, biraz saplantlı. Bu saplantıları hayatlarına, yaşam tarzlarına, davranışlarına kadar etki eder. Öyleki sadece onuniçin yaşarlar.

Bu yazımızın konusu Kiraz Ahmet. Tabi sadece ben ona Kiraz Amet ismini kullanıyorum. Belki bu yazımızdan sonra eşi dostu, arkadaşları bu isimle hitap eder. Kiraz Ahmet’in bir çok lakabı var aslında Garagayalu Ahmet, Topal Osmanın Ahmet, Kurtulmuşlu Ahmet, Çalgıcı Ahmet gibi ama benim için Emmim Ahmet. 

Ahmet ile Kiraz ne alaka? Sorusu aklınıza gelebilir. İşte bizim konumuz Ahmet’in kiraz tutkusu. Öyleki bu tutku Kiraz Ahmet’te saplantı haline gelmiş, köy köy gezmiş ne kadar onun tabiri ile “yerli kiraz” var ise toplamış. Tabi bu arada vişneleri de kiraz kategorisinde değerlendirmiş ve 15 çeşit kiraz toplamış. Belki de antik dönemde ya da bitkiler modern tarzda ayırıma tabi tutulmadığı zamanlarda vişneler de kiraz ailesindedndir.

Gelelim kiraza. Tarih ve tarihçiler kirazın anavatanının Giresun olduğunu söyler. Giresun’un tanıtım afişlerinde “Kirazın Anavatanı, Fındığın Başkenti” ifadesi  kulanılır. Hatta şehrin adının kirazdan geldiği ifade edilir. Kirazın hikayesi  Giresun’da Lucullus’a dayandırılır. Milattan önce Pontos İmparatorluğu ile Roma savaşlarında Giresun’da kirazı gördüğü ve Roma’ya götürdüğü söylenir Lucullusun.

Sonraları birçok gezgin bahsetmiş kiraz ve Giresun’dan. Ama bence en son noktayı Alman seyyah Jakop Philip Fallmerayer koymuş. 1840’lı yıllarda ziyaret ettiği Giresun’a “KİRAZ ŞEHRİ” demiş ve 15 çeşit kiraz yetiştiğinden bahsetmiş. Evet 15 çeşit kiraz.

Kiraz Ahmet duymuş mudur bu ifadeyi duymamıştır. Ama bağlama çaldığı ve genç çiftleri köy köy gezerek düğünlerini yaptığı gençlik çağlarında dikkati çekmiş demek ki. Köy köy dolaşmış, 15 çeşit yerli kiraz toplamış ve bahçesine aşılamış. Hatta en son sohbetimizde köyün birinde bir kiraz daha var olduğunu  duyduğunu gidip bakacağını söylemişti.

Gelelim Kiraz Ahmet’in kirazlarına. Kirazlar renk, sap boyutu, tat, olgunlaşama zamanına göre isimlendirilmiş. İyi araştırmış Kiraz Ahmet kirazları. Not göndermiş bana. İşte o notlardan Giresun kirazları ve adları;

Mayıs Kirazı: İlk meyve veren kirazdır. Er kiraz olarak bilinir. Açık kırmızı renklidir. Mayıs ayının yedi gibi olur.

Gara Kiraz: Mayıs kirazının peşinden  gün sonra olgunlaşır. Zıpçığı (sapı) kısa, iri taneli, tadı süper ve siyah olur.

Ağ Kiraz: İki çeşidi vardır. Biri iri taneli biri küçük taneli, kırmızı renklidir. İri taneli olanın zıpçığı kısa olur.

Boğayatağı Kirazı: Kırmızı iri taneli olur.

Gurtlu Kiraz: Kırmızı beyaz renkli, zıpçığı uzundur. Kızarmaya başladığında toplanır. Toplanmaz ise kurtlanmaktadır.

Erükkarası Kirazı: Siyah ve iri taneli, zıpçığı normal boyda, siyah renkli, tadı biraz sert olur.

Zıpçığıkısa Kiraz: Zıpçığı kısa, kırmızı renkli olmaktadır.

Çal Kirazı: Kırmızı, zıpçığı normal boyda, sert yapılı, yörede en son olan kirazdır.

Ayran Kiarzı: Bir tarafı kırmızı, bir tarafı beyaz, iri taneli, zıpçığı biraz uzun, tadı güzel olur.

Hamaylı Kiraz: Kendinden aşılı yaban kirazı. Kırmızı normal taneli, zıpçığı uzun olmaktadır.

Vişne: İki çeşidi vardır. Biri iri taneli diğeri küçük tanelidir. Siyah renkli, acı ekşili bir tadı vardır.

Vişne: İki çeşidi vardır. Biri iri taneli diğeri küçük tanelidir. Kırmızı renkli, acı ve sert yapılıdır.

Bu tarifler Kiraz Ahmet’in. Toplam sayıya baktığımızda 15 çeşidi buluyor. Sanki Alman seyyah Jakop Philip Fallmerayer ile ile sözleşmiş gibi.

Sahip çıkmak, Giresun’un adına yaraşır bu çeşitleri toplamak lazım gelmez mi? Sizce. Maden kirazın anavatanıyız, anavatana yaraşır bir bahçemiz olsun.

Belki de Kiraz’dan kavurma ve diple yapan ender hatta tek il olabiliriz. Giresun tanıtım günlerinde Hacettepe Üniversitesinden bir profesör standımızı ziyaret etmiş ve onlara yöresel ikramlarda bulunmuştuk. Kiraz kavurmasını duyunca, hayretler içinde “Kirazın kavurması mı? Olur” demişti. Biz ikram edince de tadına bayılmıştı.

Coğrafyanın bize verdiği kıymetlerin farkına varmalıyız. Gelecek nesillere doğru kültürel bilgilerle aktarmalıyız. Hepsinden önemlisi birileri bunlara bizim demeden gen bankaları oluşturmalı, coğrafi tescillerini yaptırmalıyız.

Henüz geç kalmadan. Hayıflanmadan, pişmanlık yaşamadan.

Nedim.

Hadi kalın sağlıcakla…