Dible nedir desem? Herkes bir şeyler söyler. Bildiklerini sayar ama Giresunlu bir başka sayar, yapar, yer ve yerken zevk alır. Ülkemizde diblelerinin çeşitleri ile zengin bir mutfağa sahip bir il var mıdır? Açıkçası bilmiyorum.

Bir kısmınız dible de nedir? Dediğinizi duyar gibiyim. Genel olarak dible, sebzelerin soğanla beraber kavrulduktan sonra pirinç eklenerek pişirilesiyle elde edilen geleneksel bir yemek türü olarak tanımlanır. Ama konu Giresun olunca bu tanım başka anlamlar kazanır.

Sadece sebze midir? Sizce. Değil. Emin olun değil. Giresunlu dibleye özel bir değer ve önem vermiştir. Aklınıza gelen, gelebilecek her şeyden yapmıştır. Sayı isterseniz. Ben yazmadan. Siz şöyle bir tahmin yürütün.

Giresun’da dible balıktan yapılır. Meyveden yapılır. Sebzeden yapılır. Yabani otlardan yapılır. Ha birde mantardan yapılır. Geriye zaten ne kaldı değil mi? Kalmadı bence.

Tarif vermeyeceğim. Bu yazımda sadece farkındalık olsun diye isimleri paylaşacağım. İleride zaman buldukça tariflere de gireriz. Araştırmacılara konu olsun. Gastronomi okuyanlara, gastronomi yazarlarına konu olsun. Giresun gastronomisine küçük bir katkı olsun.

Balıktan yapılır dedik dible. Öyle her balıktanda yapmaz Giresunlu. Sadece hamsi ve sargandır tercihi. Balığa katkıyı bazen pezük, bazen karalahanadan yana koyar, soğanla, maydonozla aromalandırır, pirinçle taçlandırır diblesini.

Meyvelerden yapar dedik. Kiraz ve taflan tuzlusudur tercihi. Pirinçtir ana malzemesi. Yazdan tuzladığı kirazı ya da taflanı çıkartır bidonundan. Tuzunu seyreltir. Soğanla kavurur ve pirincin içinde dinlenmeye bırakır tereyağında.

Sebzelerden yapar dedik. Karalahana baş tacıdır. Yeşil fasülye candır onun için. Taze fasulye bulamaz ise tuzlaması girer devreye. Pezük, bezelye, beyaz lahana, pırasa, gabak kurusu ne gelirse aklına. Bazen karışık, aromatik bazen de tek. Ana malzeme damak tadına göre, bulgur, pirinç ama olmazsa olmazı fırın darısı yarmasıdır.

Sıra geldi yabani bitkilere, o kadar çokki. Hadi sayalım. Biz yerel adını yazalım. Sizde merak uyansın. Vazgeçilmezi mendektir. Dibleye verdiği aroma ile harikadır mendek. Bazen tek başına bazende karışık ot diblelerine aroma vericidir.

Hadi sayalım? Adedini siz sayın bakalım. Mendek, Gücüktene, Yağlık otu, Madımak, Kuş pancarı, Kızılca pancar, Acı pancar, Yabani pezük, Hoşgıran, Yemlik, Fiğce, Gaşgal, Gabalak, Galdirik, Marul(Çuha), Sakarca, Gelin parmağı, Çiriş, Koyungözü, Ebegümeci, Haldalotu, Merülcen, Hoşuran (sirken), Pirpirim…

Sonuna dible kelimesi ekleyin sadece.

Gelelim mantara. 45 tür mantar tüketir Giresunlu. Hem taze, hem tuzlusunu yapar. Pirinçle beraber hem tazesinden hem tuzlusunda yapar diblesini.

Damak tadı lezzetlidir. Sebzelerden ve yabani otlardan yaptıkları diblenin o damak çatlatan aromasını neyin vereceğini iyi bilir. Ta dağların zirvelerinden toplar. Diple pişer, biraz buharında demlenir ve üzerine tereyağında körmen yakar ki lezzeti doruğa ulaşsın.

Sayısını siz deyiverin artık. Hani gastronomi şehirleri vardırya. Yemek sayıları ile övünen. Giresunlu onların sayısını dible ile yakalar.

Nedim.

Siz deyin artık.

Hadi kalın sağlıcakla.